Każdy gracz, który od pewnego czasu obserwuje branżę gier wideo, musiał spotkać się ze smutną wiadomością o zamknięciu niektórych zespołów oraz anulowaniu zapowiedzianych gier. To niezwykle częsta praktyka, która jednak w większości dzieje się za zamkniętymi drzwiami. Gracze tylko czasem mogą liczyć na szczątkowe informacje, które ujawniają kulisy wydarzeń i powody skreślenia danych projektów. Dla osób, które interesują się tym segmentem rynku gier, przygotowano nie lada gratkę, czyli obszerny zestaw historii o ambitnych twórcach, którym nie udało się doprowadzić swoich dzieł do końca.
Polskie wydanie Gry, których nie było trafiło na rynek jeszcze pod koniec 2025 roku. Tłumaczenia podjęło się dość niewielkie wydawnictwo Gamebook, które jednak nie poszło po linii najmniejszego oporu, dorzucając również intrygujący rozdział poświęcony historiom nieudanych projektów z polskiego rynku. Oryginał autorstwa Franka Gaskinga ukazał się jednak jeszcze w 2020 roku, więc polscy odbiorcy musieli czekać zdecydowanie zbyt długo, aby móc sięgnąć do lektury i poznać niektóre niedoszłe klasyki.
Historie bez dobrego zakończenia
Łącznie otrzymujemy aż 700 stron wypełnionych po brzegi opowieściami na temat gier, które pomimo ambitnych planów i dobrych chęci, ostatecznie nigdy nie trafiły do sprzedaży. To długa podróż przez kolejne dekady branży – od 1975 do 2015 roku. Tak szeroki i chronologicznie ułożony podział pozwolił dobrze pokazać, jak w kolejnych latach zmieniał się świat gier, powoli rosnąc z prostych pomysłów, tworzonych przez jednego programistę w swoim pokoju, do wielkich zespołów i szczególnie istotnej roli wydawców w procesie decyzyjnym.
Musimy mieć jednak na uwadze, że nie są to opowieści o ogromnych sukcesach, a o twórcach, którzy pomimo ogromnych starań ostatecznie nie doczekali się swoich pięciu minut sławy. Większość tych studiów ostatecznie nie przetrwała zmian na rynku gier, zamykając się już wiele lat temu. Z tego powodu nie możemy liczyć na historie o największych twórcach i markach, które stały się kultowe, a większość artykułów dotyczy świeżych na tamten czas pomysłów lub co najwyżej ryzykownych portów. Niestety, praktycznie każdy wydawca zabezpiecza się przed ewentualnym wyciekiem informacji i wymaga od swoich pracowników podpisania umów ograniczających ujawnianie szczegółów na temat procesu produkcji gier, również tych nieukończonych. Gasking w swojej książce bardzo rzadko opisuje popularne i zapamiętane światy, często ograniczając się zaledwie do drobnej wzmianki, a najwięcej czasu poświęca niewielkim twórcom, którzy mogą pozwolić sobie na ujawnienie większej liczby informacji.
To pozycja, która w dużej mierze koncentruje się na etapie produkcyjnym gier, więc przeczytać możemy o problemach, na jakie natrafili twórcy podczas tworzenia, oraz największych przeszkodach, które doprowadziły taki projekt do porzucenia. W każdym artykule wiele czasu poświęcono także samym deweloperom i temu, jakie było ich zaangażowanie w dany tytuł, a na każdej stronie natrafiamy na zupełnie nowe nazwiska. W książce znalazło się także miejsce na kilka bezpośrednich wywiadów, jednak przy liczbie ponad 80 zagranicznych gier, nie każdej poświęcono tyle samo miejsca.
Każdemu dłuższemu artykułowi towarzyszy również zestaw grafik koncepcyjnych oraz zrzutów ekranu z wczesnych wersji gier, co pozwala lepiej zwizualizować, jak dany tytuł miał wyglądać w rzeczywistości. Dla mnie bardzo często był to najlepszy moment podczas lektury, ponieważ momentami można było być zaskoczonym, jak bardzo różny był pomysł w naszej wyobraźni, w porównaniu z ostatecznym efektem, szczególnie w początkowych latach branży, gdzie możliwości sprzętowe były wyjątkowo ograniczone.
W książce znajdziemy także większe marki, takie jak port pierwszego Resident Evil na Game Boy Color, Super Mario’s Wacky Worlds przygotowane dla Philips CD-i, czy oryginalny pomysł na Fallout 3 od Black Isle Studios. Takim tytułom poświęcono jednak zaledwie po dwie strony z krótkim komentarzem od twórców. Autor odsyła nas co prawda na stronę internetową GamesThatWeren’t, jednak trzeba przyznać, że o potencjalnie największych produkcjach chciałoby się przeczytać odrobinę więcej. Warto jednak zaglądać również na stronę online, ponieważ oprócz dodatkowych grafik, możemy natknąć się także na nagrania z rzeczywistej rozgrywki.
Polski rynek anulowanych gier
Polskie wydanie zostało także rozszerzone o cały rozdział poświęcony rodzimym tytułom, których nie udało się ostatecznie zrealizować. Za ten fragment odpowiada Paweł Olszewski, m.in. autor książki Game Over Drive. Historie z polskiej branży gier wideo. Trudno jednak ukryć, że po przeczytaniu tych kilkudziesięciu stron czułem pewien niedosyt. W przeciwieństwie do pozostałej części książki tutaj skupiono się tylko na krótkich wzmiankach i nawet tak znaczące projekty, jak Hexer, czyli oryginalny Wiedźmin od Metropolis Software doczekały się zaledwie 1-2 stron, wraz z grafikami. Szkoda, ponieważ polska branża gier jest wyjątkowo rozwinięta, a w tym rozdziale zdecydowanie to widać. Chciałoby się dowiedzieć więcej, szczególnie że w tym rozdziale znalazły się także projekty od największych polskich studiów, w tym od Techlandu, 11 bit Studios, People Can Fly czy Bloober Team.
Nie można natomiast powiedzieć złego słowa o jakości wykonania samej książki. Wrażenie robi już od pierwszej chwili, kiedy możemy chwycić do ręki tak ogromną pozycję, dodatkowo chronioną za pomocą folii. Książka została wydana w twardej oprawie, jest szyta i zabezpieczona przed uszkodzeniami. Przygotowano także materiałową tasiemkę, dzięki której możemy zaznaczyć miejsce, w którym skończyliśmy czytać. Całość została wydrukowana na wysokiej jakości papierze kredowym 115 g, który świetnie sprawdza się w przypadku wysokiej jakości grafik, jednak zwiększa wagę książki, co przy takiej objętości tym bardziej utrudnia czytanie w podróży. To lektura, którą najlepiej zostawić sobie do czytania domu, bo transport takiej cegły może być sporym utrudnieniem. Za polskie tłumaczenie tekstu odpowiada Pola Stawieny, która wykonała bardzo dobrą robotę i widać, że wystarczająco rozumie specjalistyczne growe terminy. Kilka razy natknąłem się na mniejsze błędy w stylu „Z związku z”, zamiast „W związku z”, jednak poza tym nie udało mi się wyłapać żadnych istotnych problemów.
Podsumowanie
Gry, których nie było to wyjątkowa książka, która powinna szczególnie zainteresować pasjonatów branży gier komputerowych. Otrzymaliśmy ogromną pozycję pełną historii o twórcach, którym nie dane było dokończyć swoich ambitnych projektów. To szerszy wgląd w proces produkcji gier oraz problemy, z jakimi spotykają się deweloperzy. Należy mieć jednak na uwadze, że większość miejsca poświęcono mniejszym tytułom, które nie należą do najbardziej rozpoznawalnych marek. Dzięki dużej liczbie projektów koncepcyjnych oraz grafik z wczesnych wersji możemy bliżej przyjrzeć się pomysłom, jakie twórcy chcieli przygotować.
Przy ponad 700 stronach, trudno oczekiwać, że wydawca jeszcze bardziej rozszerzy zawartość książki, jednak pewien niesmak może pozostawiać rozdział o polskich grach, ponieważ ogranicza się zaledwie do krótkich ciekawostek, a potencjał był tak duży, że można by z tego uczynić odrębną publikację. Świetną robotę wykonało wydawnictwo Gamebook, które zadbało o jak najwyższą jakość zarówno od strony technicznej, jak i samego tłumaczenia na język polski. Jeśli jesteście fanami ciekawostek na temat rynku gier wideo, to książka o anulowanych projektach może być tytułem właśnie dla was.
Dziękujemy wydawnictwu Gamebook za udostępnienie książki do recenzji.
- News o dogmie — 10 października 2026, 14:10
- Recenzja Resonance: A Plague Tale Legacy. Tajemnica Wyspy Minotaura — 26 sierpnia 2026, 18:00
- Recenzja Captain Tsubasa 2: World Fighters. Piłka jest okrągła, a na końcu i tak wygrywają... Japończycy! — 26 sierpnia 2026, 17:00
- Zagrałam słodką kaczuszką w Dodo Duckie i wiem, że perspektywa ma znaczenie — 25 sierpnia 2026, 13:53
- Recenzja SteelSeries Arctis GameBuds. Małe słuchawki, w których tkwi wielka moc — 23 sierpnia 2026, 14:04
Komentarze
Na razie nie ma żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy! ☺️
Dodaj nowy komentarz: